नाशिक । घरोघरी आता लवकरच गणपती बाप्पांचे आगमन होणार आहे. बाप्पांच्या आगमनाची उत्सुकता सर्वांमध्येच आहे. दहा दिवसांच्या या गणेशोत्सवात आपल्या लाडक्या बाप्पांची यथाशक्ती पूजाअर्चा करून आराधना केली जाते. कोणत्याही शुभ कार्याची सुरुवात असो किंवा कोणतेही धार्मिक कार्य, प्रत्येक वेळी गणपतीची आरती केलीच जाते.
“सुखकर्ता दुखहर्ता…” ही आरती आपण लहानपणापासून म्हणत आलो आहोत. लहानांपासून ते थोरांपर्यंत सगळ्यांनाच ही आरती पाठ असते. परंतु आपण जी आरती म्हणतो, त्याचा अर्थ तुम्हाला माहित आहे का? चला तर मग गणपती आरतीचा इतिहास आणि अर्थ जाणून घेवूया…
काय आहे गणपती आरतीचा इतिहास? पुण्यातील अष्टविनायकांमधील एक, मोरगावातील मयुरेश्वर या गणपतीची मूर्ती पाहून ही आरती लिहिण्याची प्रेरणा समर्थ रामदास स्वामींना मिळाली असे मानले जाते. ही आरती जोगिया या रागात रचली आहे. अन्य आरतींप्रमाणे ही आरतीसुद्धा प्राचीन मंत्रांप्रमाणे संस्कृतमध्ये लिहिलेली नसून, तिची रचना देशी भाषेमध्ये केली गेली आहे.
गणपती आरतीचा अर्थ जाणून घ्या सुखकर्ता दुखहर्ता वार्ता विघ्नाची। नुरवी पुरवी प्रेम कृपा जयाची॥
(अर्थ : हे गणराया, तू सुख देणारा आहेस, दु:ख दूर करणारा आहेस आणि विघ्नांचा नाश करणारा आहेस. जो भक्त तुझं स्मरण करतो, त्याला तू प्रेमाने आणि कृपेनं सर्वकाही पुरवतोस.)
सर्वांगी सुंदर उटी शेंदुराची। कंठी झळके माळ मुकताफळांची ॥
(अर्थ : तुझं रूप संपूर्ण शेंदुराच्या उटीमुळे अत्यंत सुंदर दिसतं आहे. गळ्यातील मोत्यांची माळ तेजानं झळकत आहे.)
जय देव जय देव जय मंगलमूर्ती। दर्शनमात्रे मन कामना पुरती ॥
(अर्थ : हे मंगलमूर्ती गणेशा, तुझा जयजयकार असो! तुझं दर्शन होताच भक्तांच्या सर्व मनोकामना पूर्ण होतात.)
(अर्थ : तुझ्या मस्तकावर हिरेजडित मुकुट आहे, तो शोभून दिसतो. तुझ्या डोळ्यांतून सूर्यापेक्षाही अधिक तेज प्रकट होत आहे. पायांतील नूपुरांची झंकार मन मोहून टाकते.)
जय देव जय देव जय मंगलमूर्ती। दर्शनमात्रे मन कामना पुरती ॥ लंबोदर पितांबर फणीवरबंधना। सरळ सोंड वक्रतुंड त्रिनयना॥
(अर्थ : तुझं मोठं पोट आहे, अंगावर पिवळं वस्त्र आहे, तू शेषनागाच्या आसनावर बसला आहेस. तुझी सूंड कधी सरळ तर कधी वक्र दिसते आणि तुझ्याकडे तीन डोळे आहेत.)
जय देव जय देव जय मंगलमूर्ती। दर्शनमात्रे मनकामना पुरती ॥ दास रामाचा वाट पाहे सदना। संकटी पावावे, निर्वाणी रक्षावे सुरवरवंदना॥ जय देव..॥
(अर्थ : तू प्रभू श्रीरामाचा सेवक आहेस आणि त्याच्या सेवेसाठी नेहमी सज्ज असतोस. भक्त संकटात असतील तर त्यांची मदत करतोस आणि शेवटी मोक्षाच्या वाटेवर त्यांचे रक्षण करतोस. सर्व देव तुला वंदन करतात.)
